Tijdens de ACT trainingen die ik geef krijg ik vaak de vraag hoe je ACT moet doen. Dat heeft me aan het denken gezet. Want de trainingen gaan<\/i> over hoe je ACT moet doen. Ik leg in de training uit wat het ACT model inhoudt, waar de zes kernprocessen over gaan en we oefenen met interventies. Zou het kunnen dat de vraag hoe je ACT moet doen gaat over hoe je een ACT behandeling structureert?<\/p>\n
Voor mijzelf is dat soms ook een worsteling. Er zijn zoveel manieren om ACT te doen, zoveel interventies mogelijk, zoveel ingangen te gebruiken. Aan de ene kant geeft dat vrijheid, aan de andere kant maakt dat het ook lastig waar en hoe je moet beginnen. Ik herinner me nog heel goed de onzekerheid en zelfs wanhoop toen ik begon ACT in praktijk te brengen. Dan zat ik in de zitting met de cli\u00ebnt, had een interventie gedaan en vroeg me vervolgens af: hoe moet ik nu verder? En ook nu duikt die vraag regelmatig op, met de bijbehorende onzekerheid.<\/p>\n
Soms vragen mensen zich af of je \u00fcberhaupt wel mag sturen in een ACT behandeling. Dat mag en dat is nuttig. Ook in een ACT behandeling breng je structuur aan. Hieronder een aantal tips, die heel voor de hand liggen, maar waarvan je je misschien afvraagt of dat wel mag en kan in een ACT behandeling.<\/p>\n
Iedere behandeling, dus ook ACT start natuurlijk met de vraag aan de cli\u00ebnt: waar kom je voor, waar wil je bij geholpen worden? Om vervolgens met de cli\u00ebnt \u00e9\u00e9n of meer doelen voor de behandeling vast te stellen. In ACT maken we onderscheid tussen proces- en uitkomst doelen. Uitkomst doelen zijn verbonden aan de waarden van de cli\u00ebnt. Het gaat om wat de cli\u00ebnt (weer) wil kunnen doen, waar hij\/zij nu niet toe in staat is. Procesdoelen betreft de manier waarop de uitkomstdoelen worden bereikt en dat is door middel van ACT.<\/p>\n
De tweede stap van iedere behandeling is motiveren. Sommige cli\u00ebnten komen heel gemotiveerd bij je binnen stappen en ze hebben ook al een goed beeld van wat er moet gebeuren. Daar hoef je niet veel meer aan te doen. Maar sommige cli\u00ebnten hebben weinig leergeschiedenis ten aanzien van hulp vragen en accepteren, over zichzelf nadenken, of therapie zien als een leerproces. Dan is het nodig om experienti\u00ebel uitleg te geven over ACT en de paradox van de controleagenda, proefinterventies te doen en inzicht te geven hoe de therapie gericht is op waardevol leren leven.<\/p>\n
En dan? Uit onderzoek blijkt dat een behandeling waarin consistent aan een bepaald focus wordt gewerkt (sturen) effectiever is dan een behandeling zonder focus (zweven).<\/p>\n
Je kunt een focus voor behandeling vaststellen door een ACT casusconceptualisatie te maken. Er zijn verschillende modellen in omloop zoals de New Quick to ACT Case Conceptualization<\/a>\u00a0van Russ Harris en de Casus Conceptualisatie<\/a> uit het boek Leer ACT! van Luoma, Hayes en Walser. De casusconceptualisatie leidt niet automatisch tot een focus, maar helpt je informatie te ordenen en te zien waar de pijnpunten zitten: welke proces vaardigheden ontbreken of worden niet in de gewenste context ingezet? Op grond van die informatie maak je een keuze. Welke vaardigheid kun je wellicht snel op gang brengen, of welke vaardigheid is essentieel voor verandering? Waarden kunnen helpen om de cli\u00ebnt te motiveren voor verandering, toegewijde actie kan een sluiproute zijn om helder te krijgen waar de barri\u00e8res voor verandering zitten, acceptatie en defusie kunnen de weg vrij maken om waarden te kunnen benoemen, huidig moment en zelf als context kunnen helpen om \u00fcberhaupt bij jezelf te kunnen stilstaan.<\/p>\n Een andere manier om een focus te kiezen is door te kijken naar de levensgebieden waarop iemand vastloopt en daar \u00e9\u00e9n van uit te kiezen om aan te werken. Verandering op welk levensgebied zou het meeste opleveren, of het best haalbaar zijn? Als iemand geen sociale contacten heeft en zich erg eenzaam voelt, kun je daar iemand helpen om stappen te zetten? Of ligt het probleem voor de cli\u00ebnt vooral op werkgebied?<\/p>\n De focus van de behandeling kan worden bepaald door voor waarden en doelen te kiezen waaraan wordt gewerkt. Als het moeilijk is om waarden te formuleren kan de cli\u00ebnt ook een persoon te kiezen, die belangrijk is en met wie hij\/zij de relatie zou willen verbeteren. Is er wellicht een relatie die waardevol geweest is en waar problemen zijn opgetreden, die de cli\u00ebnt niet weet op te lossen? Ook hier zijn waardevolle hulpmiddelen in te zetten zoals de Bull’s Eye<\/a>\u00a0 of het Spinneweb van positieve gezondheid<\/a> van Machteld Huber.<\/p>\n Een belangrijk uitgangspunt van ACT is dat we de therapie op maat van de cli\u00ebnt maken. Dus geen voorgekookte interventies of strakke richtlijnen. Toch kan het heel behulpzaam zijn om gebruik te maken van een draaiboek of protocol. Je vindt bijvoorbeeld een protocol in het boek “ACT. Theorie en praktijk” (A-Tjak, 2015) en “Time to ACT!” (Jansen en Batink, 2014). Andere hulpmiddelen om je sessies te structureren is het gebruik van modellen zoals de Matrix (Polk, Schoendorff, Webster en Olaz, 2017) \u00a0of het Choice Point model<\/a>.<\/p>\n Tot slot een eenvoudige, voor de hand liggende tip: stel, met je cli\u00ebnt samen, een agenda op voor de zitting. Als je de agenda koppelt aan het doel vang je twee vliegen in \u00e9\u00e9n klap. Vast terugkerende items kunnen een korte mindfulness oefening aan het begin van de zitting zijn en het bespreken van huiswerk. Mindfulness kan de cli\u00ebnt helpen om zich open te stellen, zijn aandacht goed te richten en te oefenen met mindful zijn. Handig als de cli\u00ebnt\u00a0meteen aan het begin van de zitting al in de goede modus zit. Huiswerk helpt de cli\u00ebnt om in de context waar dat van toepassing is (thuis, op het werk) te werken aan gedragsverandering. Een agenda opstellen en huiswerk meegeven blijkt therapie\u00ebn effectiever te maken.<\/p>\n